Các bệnh điển hình trên tôm nuôi hiện nay
Những bệnh điển hình xuất hiện trên tôm nuôi hiện nay
Qua nghiên cứu và khả sát thực tế thực trạng nuôi tôm ở các ao, hồ, đầm…hiện nay. Chúng tôi đã tổng hợp và đưa ra một số bệnh điển hình mà tôm thường bị để cho bà con nuôi tôm tham khảo.
1. Bệnh đóng rong
 |
| Hình ảnh tôm bị bệnh đóng rong |
Lý do của bệnh đóng rong là do vi khuẩn Zoothamnium sp. hoặc các loại Protozoa bám trên vỏ và mang tôm làm tôm căng mang nếu bị nặng thường tôm sẽ không thể lột vỏ được. Nếu người nuôi tôm không trị được thì sau này tôm sẽ từ từ bỏ ăn, yếu đi và chết.
Nhận diện bệnh đóng rong: vỏ tôm trơn giống như có nhớt bám trên vỏ tôm và có nhiều khi thấy có rong / tảo bám trên vỏ tôm,vỏ tôm không sạch. Kiểm tra trong phòng thí nghiệm bằng kính hiển vi sẽ thấy vi khuẩn Zoothamnium sp. bám trên vỏ và chân tôm. Sau khi bị nhiễm bệnh, tôm từ từ yếu đi, giảm ăn, vào nằm vùi trong đống bùn ao.
Nhận diện bệnh đóng rong: vỏ tôm trơn giống như có nhớt bám trên vỏ tôm và có nhiều khi thấy có rong / tảo bám trên vỏ tôm,vỏ tôm không sạch. Kiểm tra trong phòng thí nghiệm bằng kính hiển vi sẽ thấy vi khuẩn Zoothamnium sp. bám trên vỏ và chân tôm. Sau khi bị nhiễm bệnh, tôm từ từ yếu đi, giảm ăn, vào nằm vùi trong đống bùn ao.
2.Bệnh đen mang
 |
| Hình ảnh tôm bị bệnh đen mang |
Bệnh đen mang (có thể thấy màu vàng) thường có nguyên nhân từ đáy ao nuôi không sạch, có chất hữu cơ nhiều. Kiểm tra thấy khí độc (Amoniăc) ở đáy ao cao vì có bùn đáy ao nhiều, các chất hữu cơ thừa nhiều (từ thức ăn thừa – do thức ăn nhiều tôm ăn không hết, từ tảo chết v.v..). Thường phát hiện bệnh này trong ao nuôi thả tôm mật độ cao, trong ao nuôi theo hệ thống không thay nước hoặc ít thay nước. Amoniăc sẽ làm ảnh hưởng tới mang tôm làm mang có màu đen và nhiều khi có các chất hữu cơ hoặc vô cơ vào trong mang tôm, nếu không xử lý sẽ làm tôm nhiễm bệnh từ vi khuẩn. Bình thường bệnh đen mang xảy ra lúc tôm lớn (tôm được hai tháng rưỡi tới ba tháng trở lên).
3. Bệnh đốm nâu hay bệnh ăn mòn phụ bộ
 |
| Hình ảnh tôm bị bệnh đốm nâu |
Bệnh thường xảy ra sau khi nuôi 2-3 tháng trở đi, trên cơ thể tôm xuất hiện các đốm màu nâu và sau đó chuyển sang màu đen. Khi nhiễm bệnh, thường xuất hiện ăn mòn các phần phụ như đuôi, chân bụng, râu, trên thân tôm.
Tôm bị bệnh sẽ rất yếu, hoạt động chậm chạp, con bị nặng sẽ chết. Tác nhân gây ra bệnh chủ yếu do vi khuẩn Aeromonas.
Tôm bị bệnh sẽ rất yếu, hoạt động chậm chạp, con bị nặng sẽ chết. Tác nhân gây ra bệnh chủ yếu do vi khuẩn Aeromonas.
4. Bệnh virut đốm trắng (WSSV- white spot syndrome virus)
 |
| Hình ảnh tôm bị bệnh đốm trắng |
WSSV- gây bệnh trên nhiều loài thuộc nhóm tôm he và các loài giáp xác khác trên thế giới (Lightner, 1996; Lo et al., 1996). WSSV được phát hiện đầu tiên ở Châu Á khoảng năm 1992-1993 (Huang et al., 1994 và Chen, 1995), và phát triển rất nhanh khoảng năm 1996 và gây bệnh ở các trang trại nuôi tôm ở Đông Nam Á (Flegel, 1995) và các quốc gia Đông Á như Đài Loan, Trung Quốc, Nhật bản và Hàn Quốc (Inouye et al., 1994). Bệnh do WSSV làm tôm chết nhanh và nhiều kèm theo dấu hiệu xuất hiện những hình vòng trắng và đốm trên biểu bì, đôi khi đi chung với màu đỏ toàn thân. Bệnh làm tôm ngừng ăn, sau đó tôm yếu bơi lờ đờ gần mặt nước ven bờ.
Vi rút gây bệnh đốm trắng là vi rút hình que có bao chứa ADN kiến trúc sợi đôi (Wang et al., 1995 và Wongteerasupaya et al., 1995), có kích thước 70-150 nm x 275- 380 nm, và có thể làm chết 100% tôm chỉ trong vòng 3-10 ngày (Lightner, 1996).Trước đây WSSV được xếp vào nhóm Baculovirus ngày nay được xếp vào họ mới Nimaviridae. Giống mới đã được chấp nhận Whispovirus (Van Hulten et al., 2001).
Vi rút gây bệnh đốm trắng là vi rút hình que có bao chứa ADN kiến trúc sợi đôi (Wang et al., 1995 và Wongteerasupaya et al., 1995), có kích thước 70-150 nm x 275- 380 nm, và có thể làm chết 100% tôm chỉ trong vòng 3-10 ngày (Lightner, 1996).Trước đây WSSV được xếp vào nhóm Baculovirus ngày nay được xếp vào họ mới Nimaviridae. Giống mới đã được chấp nhận Whispovirus (Van Hulten et al., 2001).
5. Bệnh MBV (Monodon Baculovirus)
 |
| Hình ảnh tôm bị bệnh MBV |
Tác nhân gây bệnh MBV (Monodon Baculovirus) là virus type A Baculovirus monodon, cấu trúc nhân (acid nucleoic) là ds ADN, có lớp vỏ bao, dạng hình que. Theo J.Mari và CTV, 1993 thì chủng MBV của tôm sú từ ấn Độ Thái Bình Dương có kích thước nhân 42 ± 3 x 246 ± 15 nm, kích thước vỏ bao 75 ± 4 x 324 ± 33 nm. Chủng PMV của tôm (P.plebejus, P. monodon, P. merguiensis) từ úc có kích thước nhân 45-52 x 260-300 nm, kích thước vỏ bao 60 x 420 nm.
Virus ký sinh ở tế bào biểu mô hình ống gan tuỵ (Hepatopancreas) và tế bào biểu bì phía trước ruột giữa, virus tái sản xuất bên trong nhân tế bào vật nuôi, bao gồm các giai đoạn sau:
Virus ký sinh ở tế bào biểu mô hình ống gan tuỵ (Hepatopancreas) và tế bào biểu bì phía trước ruột giữa, virus tái sản xuất bên trong nhân tế bào vật nuôi, bao gồm các giai đoạn sau:
- Giai đoạn O (tiềm ẩn): Sau khi tế bào nhiễm MBV là giai đoạn sớm của tế bào chất biến đổi.
- Giai đoạn 1: Nhân tế bào sưng nhẹ, các nhiễm sắc thể tan ra và di chuyển ra sát màng nhân. Tế bào chất mất dần chức năng của chúng và hình thành giọt mỡ. Virus bắt đầu gây ảnh hưởng.
- Giai đoạn 2: Nhân sưng nhanh, số lượng virus tăng nhanh, xuất hiện thể ẩn (Occlusion bodies) trong nhân .
- Giai đoạn 3: tế bào bị bệnh, nhân tăng lên gấp 2 lần, đường kính bình thường và tăng 6 lần về thể tích. bên trong nhân có 1 đến nhiều thể ẩn, trong thể ẩn chứa đầy các virus. Các virus phá huỷ các tế bào ký chủ, tiếp tục di chuyển sang tế bào khác hoặc theo chất bài tiết ra ngoài môi trường, tạo thành virus tự do tồn tại trong bùn và nước.
Khi tôm mới nhiễm virus MBV, dấu hiệu bệnh không biểu hiện rõ ràng. Khi tôm nhiễm bệnh nặng và phát bệnh thường có biểu hiện một số dấu hiệu sau:
- Tôm có màu tối hoặc xanh tái, xanh xẫm. Tôm kém ăn, hoạt động yếu và sinh trưởng chậm (chậm lớn).
- Các phần phụ và vỏ kitin có hiện tượng hoại tử, có nhiều sinh vật bám (ký sinh trùng đơn bào, tảo bám và vi khuẩn dạng sợi).
- Gan tuỵ teo lại có màu trắng hơi vàng, thối rất nhanh.
- Tỷ lệ chết dồn tích, cao tới 70% hoặc có thể tôm chết hầu hết trong ao.
6. Bệnh do vi khuẩn Vibrio
Loại bệnh này chỉ xuất hiện ở tôm nước lợ và nước mặn. Cơ chế gây bệnh cũng rất giống với bệnh MBV.
